استاد حاجی علی اکبر رحمانی خرمشاهی

فرزندغلامحسین،مادر،شهربانورحمانی.تولد1/8/1315صادره ازخرمشاه.

بچۀ 5 -6 ساله بودم حدودسالهای1310 و در کار بنائی ایرانشهر بردست ،و ابزار کار را بدست معماران وکارگران  می دادم و رتق و فتق امور در حد یک طفل کار من بود. همه کاره دبیرستان ،مهدی راد سرشت رئیس فرهنگ وقت بود اومرتب سرکشی می کرد و پول می داد. در زمان اتمام کار استاد مندایراهیم رمضانخانی هم آمد. در سال 1337 حدودا 24 ساله  بودم که دیدم دارند تکیه امیرچخماق را خراب کنند، خودرابه مسجد حظیره رسا ندم به آیت الله ش صدوقی وروحانی جلیل القدرسیدعلی محمدوزیری  که آندوبزرگواردرحال ساخت مسجد حظیره بودند گفتم. آنها تلگرافی به بالاترین مقام زدند و اسم مرا زیر تلگراف نوشتند. فردا جواب بنام من آمد که نوشته شده بود شهردار یزد از تخریب تکیه امیرچخماق و گلدسته ها و بازار خودداری نمائید و خیابان را تغییر دهید. به شما امر می کنم امضاء. آنزمان شهردارآقای علی عسکر خان عسکری کامران بودند. در سال 1339 یک منار و قسمتی از تکیه ها توسط من که 26 ساله بودم مرمت شد و یک خارجی

 بنام« ادر»برایم به زبان انگلیسی نامه فرستادکه تصویرآنرا می بینید.

 (مجموعه بنای امیر چخماق در11/10/1330 بشماره  383 بثبت آثارباستانی

 رسیدودر15/3/1337موردبازدید آندره گدارمدیراداره وقت باستان شناسی قرارولزوم نگهداری آن موردتاکید قرارگرفته سپس طی نامه شماره 166مورخ18 /3/ 42 باامضاءحسین علا وزیروآق اولی رئیس هیئت مدیره انجمن آثارملی به دکترپیراسته وزیرکشورتامین بودجه وحفظ آن بنای تاریخی تاکید و در28 /3/ 42 درفرمانداری یزد نشستی بدعوت مهندس پارسااستانداراصفهان،باحضورآقایان مشحون ازباستانشناسی،مصطفوی ازانجمن آثارملی،مهندس ریاضی ازابنیه تاریخی کشور،تربتی فرمانداریزد،رهائی رئیس کل فرهنگ یزد،حقشناس شهرداریزدورئیس زاده متصدی ابنیه یزد ومعارفی معمارازاصفهان ومحمودی معمارازباستانشناسی تشکیل شدو ولزوم نگهداری و.....یادآوری گردید ص40الی 50 سالنامه فرهنگ یزد

  بقلم عباس رئیس زاده رئیس آموزش ابتدائی  و صنایع مستظرفه(باستانشناسی) وقت یزد

           لازم به یادآوریست بنابه صحبتهای سرکارخانم اقدس بقائی یزدی انجمن شهریزد درسال1339نقشی اساسی درحفظ این بنای تاریخی داشت که دفاعیات وحمایتهای آقاصادق کراوغلی سرکارخانم بقائی ازدیگران پررنگتروچشمگیرتر بود.                    (بی بی زینب مرآت)

 

از 7 سالگی شاگرد و بر دست استاد مندابراهیم رمضانخانی درساخت خانه های خشت وگلی کوچه آب انبار مسعودی وآب انبارهاشم خان هم بودم.در 15 سالگی عازم تهران شده مسجد بروجردی ها و مسجد لرزاده را در1334 و در 1344  حسینیه آقا راکه تکیه آن 5مترو20سانت بلندتراز مسجد جامع یزداست ، آنرا ذهنی وبدون نقشه وتمام آجربدون آهن ساختم.دوخانه برای پروفسورحسابی یکی درخیابان ویلاو دیگری در شمران درخیابان پروفسورحسابی ازدیگرکارهایم می باشدکه درآن ازآجرهای چهار گوش یزدی استفاد شد ومهندسش نیزخود دکترحسابی بود درآنزمان دکترحسابی یک دخترویک پسرداشت، یک روزانگشتان پسر پروفسورلای درب اتومبیل ماندوبشدت صدمه دید..ساخت استانداری وتعمیر فرمانداری سابق یزدهم ازکارهایم می باشد.

     اگربه کاشی کاری های اطراف درورودی حظیره ازسمت بالای سرمرحوم ش صدوقی، دقت کرده باشید بنظر، کلمات وجملات عربی هستند درحالیکه این نوشته ها وقفنامه آب احمد آباداست برمسجد که به زبان فارسی وبه شیوه خط عربی نگاشته شده ونصب موزائیکها نیزازکارهای اینجانب درسال......... می باشد

درمحله تل و عیش آباد و خرمشاه معمارباهنر زیاد بود.استاد محمدواستاد ابوالقاسم مطلب زاده حرف اول رادریزد ازلحاظ معماری می زدند.استاد باقرخیلی هنرمند بودو با استاد بمان هر دو محله تلی بودند.

استاد علی اکبرمحله تلی و استاد کاظم مجیبیان و استاد محمد و من و استاد اصغرطاق زن بودیم. آنها خیلی هنرمند بودند. درعیش آباد مهمترین آنها استاد بمان واستاد باقر و استاد اصغر و حاجی رمضان خرمشاهی بودند. همه هنرمند و طاق پوش بودند. یزدی ها طاق زن های خوبی بودند و تهرانی ها نمی توانستندمانند یزدی هاهنرطاق زنی راانجام دهند. تعمیرمسجد شاه اصفهان – مسجد شاه تهران، بازار وکیل، حمام گنجعلی خان (1320 با کمک همکاران یزدیم ساخته شد)انجام دادم.

 هنر طاق سازی به فن«یزدی بندی»معروف و معماران شهرهای دیگر این هنر را نمی دانستنداستاداحمداشکذری درزمان خودش خیلی معروف بوداوسوادنداشت امابی اندازه هنرمند بود نقشه تهران پارس را خودش کشیدوخودش اجراکرد دورمیدان شهید بهشتی درسال 1311توسط وی تعمیر شدودرساخت دبیرستان ایرانشهرنیزهمکاری داشت.

درسال1362برای تعریض وتغیردرحرم مطهر امام ره ازمعماران سنتی ایران دعوت شدبه آدرس داده شده مراجعه ودر اتاقی به انتظارنشستم همه درحال رفت وآمدبودندچندمعمارآشناهم دیدم بعدازمدتی فردی پرسیدچکاردارید؟نامه رانشانش دادم مراباخودبه اتاق بردکه عده ای دورمیزنشسته ودرموردساختمان حرم مطهربحث میکردندمنهم درگوشه ای نشستم وبه حرفهاگوش می دادم درآخرمهندس علی اکبرزنگنه که طرح واجراباایشان بود به رئیس جلسه آقای دکترتهرانی بااشاره بمن گفت بهتراست ازآن آقاهم سؤال کنیم آقای تهرانی ازروی رفع تکلیف چندسؤال کردندومن پاسخ دادم باهرجواب نوع نگاه ودقت دکترنسبت بمن عوض می شدتقریبا  12 سؤال پرسید سپس ازجایش بلند شد دستهایش راچند بارروسرش کشید به دیگران نگاه کرد ودرفکرفرورفت گفتم آقامیتونم منهم دوسؤال بپرسم،گفت بگو گفتم شمااین بنا رابرای چندسال میخواهید،گفت برای همیشه گفتم پس چرا بامیل گرد وآهن که بایک حرارت ذوب وبایک رطوبت زنگ وبایک اسیدمتلاشی می شود می سازید باید ازخشت وگل وآجروسیمان وبلوک استفاده کنیدتابنایتان بدون انرژی هم تابستان خنک وهم زمستان گرم هم زیبا وهم بادوام باشد.پرسید سؤال دوم گفتم شما تقلیدی کارمی کنید یا ابتکاری؟گفت ابتکاری گفتم پس چراازطرح مدرسه چهارباغ  اصفهان استفاده کردیدآنجامدرسه است واحتیاجات تعدادی طلبه راتامین می کند امااینجا زائرسراست زائرین شبانه روزدررفت آمدندآنها خسته اند همینجا بساط پهن می کنند رختخواب می اندازند ، مانع شوید دلخورمیشوند وقهرمیکنند چیزی نگوئید راه رامی بندند ودست وپاگیرمشوند.گفت چقدرسوادداری ؟گفتم بسختی امضاء می کنم .گفت آقایان درچندین رشته دکترا دارم استاد دانشگاه هم هستم بسیاری ازشماهاهم ،هم ردیف من هستید اماحرفهای این استاد اساسی است یزدیها اگربیسوادشان این است باسوادشان چه میکنند وروبمن ادامه داد استاد حالاچه کنیم گفتم همه این هارا خراب کنید و روی اصول نقشه بکشد وپیاده کنید گفت ازفرداکارت راشروع کن ومن ساختمانهای حسینیه های شرقی وغربی حرم را تغیر و بسبک سنتی ساختم.

 

حاجی محمدرضافیاض 75مقنی قنوات یزد وکسی مطابق اوکارشناس نداریم .....ساله است اطلاعاتش راکه نتیجه یک عمراوست می گیرند وبدون اینکه نامی ازش ببرند بنام خودشان منتشرمی کنند این عمل نادرست دزدی ویاناسپاسی ویاتضیع حقوق دیگران نیست؟ اوودیگران دولت هیچ تلاشی برای بیمه کردنشان انجام نمی دهد امیدوارم این صدا بگوش مسئولین هم برسد وفکری دراین باره بنمائند

 

      دارای5 فرزند2 دخترو3 پسرمی باشم علیمحمد معماروعلیرضاتکنیسین ساختمان وعلی اصغرکارمند شرکت شهید قندی.

                لازم بیاد آوریست در  ۶ آذر ۱۳٩٢ جند نظر از یک خواننده محترم برایم ایمیل گردید که گزیده ای از آن جهت استفاده علاقمندان به امور معماری و شناسائی معماران توانمند یزدی درج می گردد.     

                 1- خانم شما اطلاعات غلطی در مورد معماران یزدی مخصوصا محله تلی دارید! و یا  کسی که به شما این اطلاعات داده با خانواده ........ خصومت داشته است آیاشما استاد باقر و استاد حسن !استاد محمد علی !استاد رحیم صادقیه را نمی شناسید؟؟؟به شما تذکر می دهم در صورت لزوم و اصلاح نکردن متنتان ما حتی این موضوع را به اطلاع اداره میراث فرهنگی یزد هم می رسانیم...برای شروع آیا ورودی میراث فرهنگی که ساخت استاد محمد صادقیه است را ندیده اید؟!
        شما استاد باقر صادقیه را که سقف سینما گلشن یزد با دهانه بیش از 12 متر سقف ضربی زده اند را به غلط عیش آبادی معرفی کرده اید شما حتی یادی از معماران صادقیه که سازندگان اصلی حسینه امیر چقماق (استاد محمد لوتی-جد بزرگ صادقیه که  ادعای حاکمیت یزد را داشت) خانه رسولیان یزد(دانشکده هنر و معماری-کار استاد محمود و استاد حسن صادقیه)-چهار سوق بازار خان که به ثبت جهانی رسیده کار استاد حسن صادقیه-طاق مسجد ملا اسماعیل که طولانی ترین طاق ایرانی می باشد-که از نظر طولی قابل قیاس با طاق سینما گلشن می باشد را نام نبرده اید؟؟؟این ها همه قابل تایید دکتر اولیا عضو هیت علمی دانشکده هنر و معماری یزد می باشد.   2-    شما حتما با من تماس داشته باشید تا اطلاعات جامع را که مقاله درس معماری اسلامی دانشکده سراسری معماری یزد است را در اختیارتان بگذارم
در مورد کارهای معاصر ایشان باید سقف کلیه مازاری های یزد از جمله مشروطه اتابکی و سلطانیان زاده را یاد آور شوم برای اطلاعات بیشتر با احمد آقای اتابکی مصاحبه ای داشته باشید
شما حتی یادی از استاد حسن کلانتر که معمار مسجد برخوردار می باشند و با محمد علی صادقیه سقف مسجد حضیره را کار کرده اند نبردید
       از جمله کارهای معاصر برادران صادقیه می توانم مسجد ساداتی در صفاییه مسجد مکتب امام مسجد صاحب الامر در میدان با هنر مسجد اعظم جنب امام زاده جعفر سید پنهان و و و...واقعا متاسفم

        حتی بهتر بود در مورد معماران از جناب آقای دکتر مجیبیان سوالی می فرمودید!!!
باید خاطر نشان شوم همه ی معمارانی که نام بردید حتی شاگرد معماران ...... هم به حساب نمی آیند!

  استادانی نامی همچون استاد علی اکبر خرمی (معروف به اکبرآخوند )به گفته خودشان در کنار استاد محمود صادقیه معمار شده اند و اسمهایی که شما برده اید تماما خانواده .......را از نظر معماری از خود بالاتر می دانستند که با وضو بر سر کار می رفتند
استاد محمد علی صادقیه دوست نزدیک و مورد تایید شهید محراب صدوقی بزرگ می باشد که گذشته از معماری قاری قران مجید بوده  و دوره ای استاد افتخاری دانشکده هنر و معماری یزد بدون گذراندن تحصیلات دانشگاهی بوده اند...ولی حیف که نامی از ایشان برده نشد

        پاسخ: سلام آقای .....ممنون که چند نفر از استادان برجسته معمار یزد را معرفی کردید آنچه در نوشته هایم آمده نقل از دیگران است که  بدون کم و زیاد نگاشته شده بخصوص هنرمندان معمار دبیرستان ایرانشهر یزدخوشحال میشوم اگر در ساخت دبیرستان همکاری داشته اند عکس و یا اطلاعاتی از ایشان دارید در اختیارم بگذارید تا عینا درج نمایم باتشکرفراوان    بی بی زینب مرآت - ۸/٩/۱۳٩٢

         با تشکر از همشهری گرامی و توجه ایشان، با تلفنی که داده بودند تماس گرفته و یاد آور شدم من تنها افتخار هم صحبتی با این بزرگواران هنرمند را داشته و بیان کننده صحبتها یشان می باشم و مقصودخاصی منظور نظر نیست که خوشبختانه رفع سوء ظن گردید.